Światowy Dzień Słuchu, obchodzony 3 marca i zainicjowany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), to globalne przypomnienie o tym, jak istotne jest dbanie o nasz słuch. Choć na co dzień skupiamy się na zdrowiu słuchu dorosłych, tegoroczne hasło na 2026 rok kieruje naszą uwagę na najmłodszych - Od społeczności do szkolnych klas: opieka słuchowa dla wszystkich dzieci. Głównym przesłaniem jest „Działajmy teraz, aby żadne dziecko nie zostało w tyle z powodu problemów ze słuchem lub uszami” (tłum. własne).
Słuch to kluczowy zmysł, który umożliwia nam komunikację oraz orientację w przestrzeni. Na świecie około 90 milionów dzieci i młodzieży w wieku 5-19 lat jest dotkniętych ubytkiem słuchu. Mimo to, w wielu przypadkach pozostaje on niezdiagnozowany, szczególnie w miejscach, gdzie dostęp do opieki zdrowotnej jest utrudniony. Utrata słuchu u dzieci jest problemem, który może mieć wpływ na rozwój dziecka. Jeśli nie zostanie wcześnie wykryta, może znacząco wpłynąć na rozwój mowy, języka, funkcje poznawcze i rozwój społeczny. Spoglądając na to długoterminowo, nieleczony niedosłuch może prowadzić także do gorszych wyników w nauce.
Tegoroczna kampania skupia się na dwóch głównych celach, które mają zapewnić dzieciom możliwość słyszenia, uczenia się i odnoszenia sukcesów:
• zapobieganie utracie słuchu u dzieci, której można uniknąć;
• zapewnienie wczesnej diagnostyki i opieki dla dzieci z problemami słuchu lub uszu.
Integracja opieki słuchowej z programami zdrowia szkolnego i pediatrycznego jest kluczowym punktem, ponieważ szkoły są idealnym miejscem, by dotrzeć do dzieci, rodziców i nauczycieli.
Niedosłuch może rozwijać się stopniowo i bywa niezauważany przez długi czas. Wczesne rozpoznanie objawów jest kluczowe. Choć objawy mogą się różnić, warto zwracać uwagę na:
• trudności w rozumieniu mowy, szczególnie w hałasie (np. w klasie lub na placu zabaw);
• częste prośby o powtórzenie wypowiedzi;
• głośne słuchanie urządzeń (telewizor, radio, smartfon);
• problemy w nauce lub opóźnienia w rozwoju mowy w porównaniu z rówieśnikami;
• sygnalizowanie uczucia zatkanego ucha lub zgłaszanie szumów usznych.
Dbanie o słuch to inwestycja w przyszłość. W przypadku dzieci to inwestycja w ich pełny rozwój. Co konkretnie możemy zrobić jako rodzice i opiekunowie? Oto cztery proste, ale kluczowe kroki, które każdy rodzic powinien wprowadzić do kalendarza zdrowia swojej rodziny:
• regularne badania słuchu, które są istotne w profilaktyce i pomagają we wczesnym wykryciu problemów, co zwiększa szanse na skuteczne leczenie;
• unikanie hałasu poprzez zwracanie uwagi na dźwięki otoczenia, omijanie miejsc o wysokim natężeniu dźwięku oraz naukę stosowania ochronników słuchu w sytuacjach tego wymagających;
• kontrola głośności, polegająca na ograniczaniu czasu spędzanego na słuchaniu muzyki przez słuchawki oraz utrzymywaniu natężenia dźwięku na bezpiecznym dla zdrowia poziomie;
• wizyta u protetyka słuchu w przypadku dostrzeżenia pierwszych symptomów niedosłuchu, co pozwala na wczesną interwencję, profesjonalną diagnozę oraz ewentualny dobór odpowiedniego aparatu słuchowego.
Pamiętajmy, że słuch dziecka to nie tylko zdolność odbierania dźwięków, ale przede wszystkim fundament budowania relacji, pewności siebie i pasji. Problemy ze słuchem u najmłodszych często bywają „niewidzialne” – dziecko nie zawsze powie nam, że słyszy gorzej, ponieważ nie ma porównania. Dbanie o słuch to nie wielka misja, ale proste nawyki: ściszenie tabletu, założenie dziecku ochronników słuchu na głośnym koncercie, czy rutynowy test raz w roku. Im wcześniej zadziałamy, tym łatwiej będzie dziecku usłyszeć wszystkie ważne słowa w przyszłości.